PRZEANALIZOWANIE KRYTERIÓW

Przeanalizujemy dokładniej te kryteria, aby uchwycić ich głębsze znaczenie. W zasadzie chodzi tu o to, że skutek (w terminologii Kelleya — impresja) współzmienia się wraz ze zjawiskiem zewnętrznym (ientity): występuje on wtedy, kiedy pojawia się to zjawisko, i nie występuje w żadnym innym przypadku. Rozpatrzmy teraz zgodność w czasie. Kryterium to oznacza, że skutek nie zmienia się wraz z jakąkolwiek określoną zmianą „czasu”. Przeciwnie — występuje niezmiennie w różnych momentach czasowych (kiedy obecne jest dane zjawisko zewnętrzne) lub w analogiczny sposób nie występuje (pod nieobecność tego zjawiska). Na tej samej zasadzie zgodność w zakresie modalności oznacza, że skutek nie zmienia się wraz z określoną zmianą modalności, zgodność interpersonalna zaś — że skutek nie zmienia się wraz ze zmianą osoby. Uogólniając, Kelleyowskie kryteria atrybucyjne zawierają zasadę współzmienności jako hipotetyczny element pośredniczący wnioskowań przyczynowych. Ta kategoria, wespół z którą zmienia się skutek (w tym przypadku zdarzenie zewnętrzne), jest rozpoznawana jako jego przyczyna, podczas gdy kategorie, których zmianie nie towarzyszy zmiana skutku (w tym przypadku czas, modalność i określona osoba), są wykluczane jako możliwe przyczyny. Taka interpretacja podnosi dwie interesujące kwestie: (1) dlaczego współzmienność winna pośred­niczyć w przypisywaniu przyczynowości; (2) jakie są jeszcze inne kryteria atrybucyjne poza podstawową zasadą współzmienności? Przeanalizujemy te kwestie po kolei.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *